Irene in Congo

Sinds september 2009 woon en werk ik in Lubumbashi, DRC. Ik werk met de terugkerende vluchtelingen (gevlucht naar Zambia en Tanzania) en probeer er voor te zorgen dat zij kunnen reintegreren in de Congolese samenleving in het algemeen en in het noord-oosten van Katanga in het bijzonder. Hieronder kun je lezen wat ik meemaak.

maandag 2 februari 2009

Nieuw Telefoonnummer

MTN heeft z'n nummers aangepast om binnne het internationale te passen, of zo.



M'n nummer is nu veranderd naar +250 78 327 11 00



Of terwijl om vanuit NL naar mij te bellen moet je de eerste nul weghalen en er 78 voor in de plaats zetten. Kwam er gisteren achter omdat ik opeens niemand meer kon bellen. Fijne communicatie!



Qua onrusten, het is nu weer rustig. Er is vrij hard op gereageerd vanuit de overheid omdat illegale manifestaties niet worden geaccepteerd. Het kamp werd afgesloten en niemand mocht er nog in of uit. Zondag was de heftigste dag, dinsdag sudderde het nog wat na en woensdag hebben we de scholen weer opengegooid.



Donderdag was ik in het kamp en alles was rustig.



Ik schrijf snel een wat uitgebreidere blog van alles veranderd. Zo is er een nieuwe nationale directrice in byumba.. drie vrouwen op kantoor en in huis, als dat maar goed gaat :) Maar dat dus volgende keer.



xx

Irene

zondag 25 januari 2009

Onrusten in het kamp

Ik neem aan dat het nieuws in Nederland ook is doorgedrongen. Vorige week is het Rwandese leger op verzoek van Kinshasa Congo in gegaan. Het zou zijn om de FDLR (Hutu-milities) op te pakken maar ze gingen de verkeerde kant op om ze op te pakken.. Raar raar. Tot dat bleek dat hun eigenlijk doel was om Nkunda op te pakken. Hij donderdagavond op gepakt. In congo is vol blijdschap gereageerd op dit nieuws. Ook vanuit Europa kreeg ik blije berichten.

De laatste tijd is Kagame (president Rwanda) er van beschuldigd nauwe banden met Nkunda te hebben en daarmee het conflict in oost-Congo te verergeren. Koenders heeft laatst (EINDELIJK) een deel van de bilaterale hulp met Rwanda stop gezet hierom.

Zou het tij nu gekeerd zijn? Is Rwanda eindelijk die banden aan het stoppen? Het zou zo kunnen zijn. De geruchten dat het een strategische zet is zijn echter veelvuldig. Kagame zou weer een nieuwe facade willen opwerpen. Kan niet buiten het OS geld dat steeds meer landen terugtrokken, zou daarom deze grote daad doen. Sinds een paar weken is er een alternatieve leider opgestaan die het leiderschap betwiste met Nkunda. Nkunda erkende de nieuwe man niet maar Rwanda zou zijn vertrouwen in Nkunda hebben verloren.. Tja hoe het echt zit zullen we nooit weten.

Hoewel veel mensen blij zijn, zijn de vluchtelingen dat natuurlijk niet. Nkunda is hun grote voorbeeld. Gisteren zijn er rellen en protestacties in het kamp uitgebroken. Protesten mogen alleen worden gehouden als er toestemming is van de burgemeester. Die was er niet. De politie en het leger zijn het kamp in gegaan om een einde te maken aan de protestacties. Dit heeft tot geweld geleid. In Kibuye is er een vluchteling neergeschoten, bij ons zijn er zelfs naar de belangrijkste man van de politie stenen gegooid. Vluchtelingen mochten het kamp gisteren middag niet meer uit, maar de rust leek redelijk weer gekeerd.
Vandaag willen ze echter weer door gaan met protesteren. En dan nemen ze er voor het gemak ook even een protest actie tegen JRS bij.

We hebben een project stil gezet wegens fondsen tekort, de crisis heeft ook hier z’n effecten. Uiteraard zijn mensen teleurgesteld maar ze zijn ook boos. Vele brieven zijn al rond gegaan, waarin wij worden beschuldigd van van alles en nog wat. Dat wij geloven dat er diamanten in het kamp zijn. Dat wij bewust vluchtelingen dom willen houden en opleiden voor lagere banen. Dat het centre de promotion dat ik coordineer koloniaal onderwijs is, etc. etc. Er gingen geruchten rond dat er acties zouden komen en dreigementen dat ze mij en Don wilden stenigen. Vooral dat laatste lijkt een loos dreigement.
We nemen echter het zekere voor het onzekere. Vandaag gaat geen van onze staf het kamp in en hebben we alle deuren gesloten. We hebben zo een nood-coordinatie vergadering met de andere NGO’s. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan kunnen we onze projecten weer opengooien vandaag of niet. Maar ik ga vandaag zeker het kamp niet in. En komende week zorg ik dat er zeker een auto standby is als ik het kamp in ga. Just in case.

Jammer dat ik niet gewoon blij kan zijn met het nieuws maar there are two sides to every story.


Hier een link naar een artikel over nog meer redenen waarom hij zou zijn opgepakt in Trouw: http://www.trouw.nl/nieuws/wereld/article2012179.ece/Nkunda_werd_gevaarlijk_voor_Congo_en_Rwanda_.html

zondag 14 december 2008

Sinterklaas


Leah en Jennifer



Margot, Coby, Han en Henk



Ik, Leah en Cathryn




Ik, Leah en Jennifer




Kersti





Cathryn






Ik en Jennifer







Leah, ik en Cathryn






Ik, Clarinda en Ton





Ik, Jennifer, Leah













Ik en Margot



Ik en Kersti

Gihembe Kamp


Een van de associaties die JRS heeft opgeleid.








Coby en Henk geven Engelse les aan de kleuterjuffen




Jennifer, Augustin en ik op de dag van de gehandicapten




De kerk in het kamp



Dansen op wereld aids dag







?, Henk en Coby op dag van de gehandicapten, drie Muzungu's op hun receptie.. wat een eer!








Dansen op wereld aids dag








Inygo, de zaal waar de computers van mijn programma komen.









Muurschildering in de kerk in het kamp






3e jaars middelbare scholier met moeder en zusje



2 beste vrienden, neven en ook nog eens buren. Beste leerlingen van de school in het kamp.. helaas heeft JRS volgend jaar geen geld voor beurzen om naar de 4e klas te gaan.. hun onderwijs lijkt dus op te houden..




weer de twee vrienden en Nynke, evaluator van CMC



Nuttige deurkruk




Kamazi, de man die altijd I'm sick in the head roept.








































dinsdag 25 november 2008

Kigali by night

Hier een aantal random foto's van uitgaan en vrienden in Kigali. Daarnaast gisteren 2 blogs gepost over HIV en een over Congo.

xx




Leah, Mat, Amity, ik, Nicola en Serge



Amity en ik





Ik en Supertall (what's in a nickname..)



De uitsmijters van KBC



Ik en daddy




En alweer m'n arm in beeld terwijl ik zelf foto maak.. Guiseppe de Byumba italiaan en ik.





Ik en Shakila... en hier spreken ze de l als een r uit! Het is echt waar.. heb het op haar ID kaart gezien. Een van de vele prostituees die in KBC rondlopen vooral op zoek naar Muzungu mannen



Collin en ik, ach ja mooie arm heb ik toch




Andere byumba italiaan, Stefano





Ik, Leah en Mesfrin (of zo) eigenaar van ethiopisch restaurant.




Hmm moet echt nog leren foto's van mezelf te maken.. per ongelukke close up van Leah en ik.

maandag 24 november 2008

HIV

Maandag is het wereld aids dag (heet dat zo in het Nederlands?). Het schijnt een grote dag te zijn in het kamp. Veel activiteiten en bewustwording. Oh en ik geloof dat ik een speech moet houden.. slik, maar ga nog even kijken of ik daar onder uit kom…

Rwanda doet het goed wat betreft HIV/Aids preventie. Er zijn veel projecten en het aantal besmetting is relatief laag. Ook in het kamp zijn er veel projecten te vinden wat betreft HIV/Aids. Het besmettingsaantal is niet erg hoog maar er moet nog veel gedaan worden. Mensen denken namelijk dat het een Rwandese ziekte is en dat zij, Congolezen het niet kunnen krijgen. Hoe vergelijkbaar met de discussies die ik in Ecuador had.. Aids is iets van de Amerikanen, het komt hier niet voor. Ehm er hoeft maar een ecuadoriaan met een HIV besmette Amerikaan seks te hebben en daarna ook met mensen hier.. en je hebt Aids. Extra toepasbaar omdat zoveel jongens uit Yunguilla wel eens een Gringa hadden gehad. Maar dat klopte natuurlijk niet, zij zouden niet ziek kunnen worden.
In een onderzoek naar hiv/aids preventie is in het kamp gevraagd waarom vrouwen dachten dat ze HIV negatief waren, hoe ze dat wisten. Hoewel je dan verwacht antwoord te krijgen dat ze een vaste partner hebben, het veilig doen of wat dan ook was het meest gehoorde antwoord, Zelf vertrouwen.. Tja wat moet je daar op zeggen.

Dit weekend heb ik zelf een HIV test gedaan, interessant gebeuren.

Het is een vrij heftig weekend geweest. De vriend van een vriendin van mij gaat vreemd. Niet eenmalig, niet met een persoon maar regelmatig met wisselende partners. Na lang wikken en wegen hebben een vriendin en ik besloten dat we het haar moesten vertellen. De relatie ging al lange tijd slecht maar ze leek maar niet voor zichzelf te kunnen kiezen. Ze had al lang haar twijfels over zijn trouw maar had bewust besloten voor hem te kiezen. Hoe herkenbaar voor mij.
Hoe pak je zoiets aan? Je neemt natuurlijk chocolade en wijn mee (wat in dit land allebei BELACHELIJK duur is) en zelfs blauwe kaas en salami (zo mogelijk nog duurder..). Niet de leukste avond van m’n leven kan ik je vertellen om iemands droom en toekomst de grond in te drukken. Maar het moest gezegd worden.
Een van de eerste zorgen was hiv/aids. Dus de volgende ochtend zijn we met z’n drieën naar de polikliniek gegaan. Verbaasd was degene die bloed afnam. Aan de 2e die naar binnen ging vroeg hij, goh komen er nog meer? En aangezien ik als laatste ging had ik een heel gesprek. Hij: Goh, jullie dachten we komen met z’n drieen?
Ik: ja
Hij: jullie hadden je verloofden moeten meenemen
Ik: ja, maar die komen later, misschien moeten zij ook maar tegelijk komen. Als je drie mannen ziet weet je dat het onze verloofden zijn
Hij: ben je getrouwd?
Ik: nee, verloofd
Hij: wil je voor mij een Muzungu vinden?
Ik: waarom?
Hij: omdat ze zo mooi, interessant en goed zijn.

Hmm.. hoe roep ik het over mijzelf af. Toen ik in NL een hiv test deed was de verpleger ook al met me aan het flirten. Hoe krijg ik het voor elkaar.

Maareh, we hadden toch om VCT gevraagd, voluntary COUNSELING and testing… hier kwam er in ieder geval weinig terecht van het counseling. Ik vraag me af of dat standaard zo is of alleen omdat we Muzungu’s zijn. Onze uitslag werd ons uitgedeeld alsof het een rapportkaart was. Het briefje netjes in een envelop met onze namen er op. Mevrouw 1 bent u dat? Alstublieft, gefeliciteerd je bent negatief, mevrouw 2 bent u dat? Alstublieft, je bent, nou ja jullie zijn alle drie negatief. Hoewel ik met name meeging voor de steun aan mevrouw 1 was het toch wel weer een opluchting om negatief te zijn. De beste man wenste ons nog een mooie feestdag toe.

Wat heb ik toch een goed zelfvertrouwen.

Helaas heeft mevrouw 1 besloten haar vriend te geloven en helaas zit het verhaal nog ingewikkelder in elkaar dan ik hier heb beschreven. Omdat het om echte mensen en echte vrienden gaat niet handig om te veel in details te treden op het net. Wel is het nu de grote vraag hoe het verder gaat met de vriendschap tussen mevrouw 1, mevrouw 2 en ik zelf mevrouw 3…. Ik wist dat als ze me zou geloven ze waarschijnlijk niet in Rwanda bleef en ik haar bijna nooit meer zou zien, en als ze me niet zou geloven onze vriendschap een hevig knauw zou oplopen en wellicht geheel zou stoppen. Maar ja, ik heb het niet verteld omdat het beter voor mij zou zijn, maar omdat zij het moest horen. Maar ik voel me er wel erg kut onder omdat ik haar vriendschap niet kwijt wil. Nu zullen we zien of ik nog aardig tegen haar vriend kan doen en of zij het mij kwalijk gaat nemen.

Congo

Ik ben er geweest

EINDELIJK

Na tien maanden met Congolese vluchtelingen gewerkt te hebben ben ik dan eindelijk in Congo geweest. Ik had een twee daagse workshop van CMC in Bukavu (zuid-Kivu) en ben daarvoor in Uvira bij Iris langs gegaan.
Ik dacht laat ik mensen niet ongerust maken dus vandaar dat ik het niet van te voren heb verteld. De berichtgeving over Congo is natuurlijk de laatste tijd niet zo positief. Congo is echter een ontzettend groot land, zo groot als west europa. En zelfs Oost Congo is gigantisch groot. De onrusten zijn voornamelijk in Noord-Kivu. Nu er zoveel aandacht voor Goma is (veel VN, NGO en journalisten zijn er nu te vinden) lijken de gevechten van richting veranderd te zijn en steeds meer naar het noorden te gaan. In Zuid-Kivu is het dus relatief rustig, CMC controleerde dagelijkse de verschillende veiligheidsinstanties dus er was geen reden voor zorgen.
Goed na deze rechtvaardiging… het echte verhaal.

Voor de workshop ben ik bij Iris in Uvira langs geweest. Iris is ook via CMC uitgezonden en werkt ook voor JRS, maar dan in Congo en met voormalig kindsoldaten. Een ontzettend interessant maar ook erg heftig project. Niet alle kindsoldaten hebben daadwerkelijk mensen dood geschoten, velen bezaten niet eens een geweer. Sommige van hen werden gebruikt als kok, als drager of voor de prostitutie. Dit neemt natuurlijk niet weg dat ze hoe dan ook veel hebben meegemaakt en op erg jonge leeftijd. JRS gaat naar de verschillende legerbazen toe om te kijken of er kinderen zijn in hun leger. Als dat het geval is dan beginnen de onderhandelingen om het kind daar weg te krijgen. Als dat lukt dan krijgen ze 3 maanden een opleiding bij JRS en kost en inwoning. Ze mogen zelf kiezen welk vak ze willen leren. Daarnaast worden ze uiteraard op allerlei fronten begeleid en wordt er door JRS naar overgebleven familieleden gezocht zodat het kind na die drie maanden een plaats heeft om te wonen. Van papier kende ik het project al, maar het is toch anders om in het centrum rond te lopen, met de jongens en meiden te praten en ganzenbord met ze te spelen.

Daarnaast super om in Uvira te zijn.. wat een verschil gelijk met Rwanda. Warm, muziek bleert je uit allerlei winkeltjes te gemoed, veel mensen op straat, chaos, goed Frans, mensen komen met je praten, zeggen dat je snoepjes voor ze moet kopen, zijn ’s avonds niet meer op straat te vinden wegens onveiligheid etc. etc. Super om de vrienden van Iris te ontmoeten en te zien waar ze woont en werkt.

Na Uvira door naar Bukavu om de workshop bij te wonen. Het thema van de workshop was een evaluatie van het programma vrede en verzoening dat CMC in het grote meren gebied en 18 andere gebieden uitvoert. Alle partners die in dit programma gesteund worden waren aanwezig. Uit Oost-Congo, Burundi en Rwanda. Ik wordt zoals jullie weten door CMC betaald om hier te werken en val daarmee samen met JRS ook onder het vrede en verzoeningsprogramma.
Het was natuurlijk een beetje ironisch om juist nu het geweld weer oplaait een mid-term revue te hebben. Maar goed niemand verwacht dan ook dat er in twee jaar daadwerkelijk vrede en verzoening zou zijn bereikt maar wel dat de verschillende projecten daartoe bijdragen.

Het conflict in oost-congo is een onbegrijpbaar conflict, in de zin dat ik nog steeds niet de steeds wisselende allianties, doelstellingen etc. begrijp van de verschillende groeperingen. Het zit enorm ingewikkeld in elkaar. Begrijpbaar omdat zoals alle conflicten het om geld en macht draait. Congo een land is dat ontzettend rijk is aan grondstoffen, iedereen daar z’n handen op wil leggen en alle buurlanden stiekem bij het conflict betrokken zijn maar ook landen verder weg die toegang willen tot de grondstoffen.
Ook individuen, en zelfs ik en jullie dragen indirect bij aan de oorlog in Congo. In mobiele telefoons wordt namelijk gebruik gemaakt van coltan. Dit is een schaars en daardoor kostbaar materiaal dat in Oost-Congo kan worden gevonden. Met de verkoop en smokkel van coltan wordt de wapenhandel gefinancieerd. Elke keer dat je en mobiele telefoon koopt draag je dus bij aan de oorlog in Congo.

Congo is een immens groot land met enorm veel bevolkingsgroepen en talen. De mensen die naar Rwanda zijn gevlucht zijn over het algemeen Kinyarwanda sprekers met af en toe en verdwaald iemand uit een andere groepering. Onder de vluchtelingen en in Rwanda wordt dezelfde taal gesproken. Een groot voordeel dat iedereen elkaar kan verstaan. Nadeel is (voor mij) dat de behoefte aan Frans of Engels als gemeenschappelijke taal minder groot is. Hoog opgeleide mensen spreken uitstekend Frans of Engels, maar in de dorpen wordt dat lastiger. In het kamp werk ik altijd met een vertaler als ik direct met de doelgroep werk. Het JRS team spreekt wel Frans. In Congo was mijn indruk dat mensen veel meer Frans praten. Terwijl het Swahili toch veel meer de lingua franca is in dat gebied.

Al bij de grens zei Iris dat ik maar niet aan al te veel mensen moest vertellen dat ik in Rwanda woon en werk. Dit zou namelijk niet tot mijn voordeel werken. Zij zijn niet geliefd. Dit is dan ook een grote reden waarom veel rwandafonen zijn gevlucht en er meer dan 50.000 rwandafone vluchtelingen in Rwanda zijn. Waarvan 18.000 in Gihembe waar ik werk.
Hoe blij mensen in het kamp waren met de overwinningen van Nkunda, zo ongelukkig zijn de meeste andere mensen in Congo hierover.
Iedereen die me kent weet in te schatten dat ik hier te pas en te onpas m’n 1,5 woord Kinyarwanda dat ik ken gebruik. In Uvira werd dat dus op m’n tong bijten. Toen ik er al spelend met de voormalig kindsoldaten het woordje OYA (nee) uitflapte keken de kinderen elkaar verschrikt aan en zeiden onrustig onder elkaar dat ik Kinyarwanda sprak. Verder helaas te weinig contacten met mensen in Uvira gehad om nou te horen wat ze er allemaal van denken.

In Bukavu waren dus partners van CMC. Bijna allemaal werken ze op het mensenrechten of vrouwenrechten vak. Een van de Kinyarwanda sprekende partners was afgehaakt omdat hij het te onveilig vond voor hem om naar Congo af te reizen. De anderen waren wel gekomen en het was te merken dat de Congolezen het enorm op prijs stelden dat mensen uit Rwanda en Burundi naar hun land gekomen waren.
Ik was enorm onder de indruk van de gedrevenheid, de geïnformeerdheid en (na 10 maanden rwanda) van de openheid van de mensen. In een paar dagen heb ik meer over het conflict en de consequenties geleerd dan hier. Ik werd er tegelijkertijd moedeloos en hoopvol van. Moedeloos omdat er maar geen einde aan lijkt te komen. Hoopvol omdat er wel mensen zijn die er tegen vechten, de hoop niet opgeven en ondanks alles doorgaan. Een vrouw en haar familie is zo vaak bedreigd omdat ze opkomt voor de rechten van vrouwen, achter verkrachters aangaat en probeert ze in de gevangenis te krijgen dat haar man haar voor de keuze heeft gesteld. Je werk of ik. Ze kon en wilde haar gevecht niet opgeven en is nu nog steeds een belangrijke partner van CMC.

Het is moeilijk om weer te geven wat ik allemaal heb geleerd, opgestoken en gedaan die twee dagen. Wel kan ik zeggen dat ik er geïnspireerd vandaan ben gekomen. Wat lastig was wat ik kwam doodmoe, chagrijnig, gestrest en een beetje ziekig in Bukavu aan. Totaal niet in een socializing bui.. meeste goede gesprekken heb ik dan ook pas op dinsdag gevoerd terwijl we al op zondag aankwamen. Maar het komt er op neer dat de mensen hier het niet opgeven en dat wij daarom al helemaal het niet kunnen opgeven. Mensen die blijven vechten voor de vrede verdienen de steun van iedereen.